Açıklama
Felsefi bir terim olan “şey” kavramının yaygın olarak genel kabul gören birinci anlamı; her ne kadar kesin olarak tanımlanmamış olsa da, duyularla somut olarak algılanan ve parmakla işaret edilebilendir. Yine de bu algılamada o (şey), diğerlerinden farklıdır.
Çoğulu olan eşya ise, dışarıda bulunan, basit ve sade varlıkları belirtir. Eşya aynı nesneleri ifade eden a’yândan ayrılabilir, fakat şu kadar ki eşya, bizzat işaret ettiği şeyleri ifade eden anlamdır.
Şey kavramının geniş kapsamına “yokluğun” da girip girmediği de zihinleri meşgul etmiştir. Bu bağlamda mesela Mu’tezile ma’dûmun bilinebilir olduğunu ve dolayısıyla da bir şey olduğunu kabul etmektedir.
“Şey” üzerinde düşünme, aynı zamanda Tanrının ilahi sıfatı olarak eşya hakkında var olan bilgisini de içerir.
Daha da öte gidilerek “Tanrı eşyadan öncedir” ya da daha basit bir deyişle “O kadimdir”, “O hiçbir şey yokken vardı” denilebilir mi? Abbad b. Süleyman’ın takipçileri; “O kadimdir, fakat eşyadan önce değildir. Bundan da öte O eşyadan sonra ya da eşyalar arasında ilktir” diyorlar.
İbn Sina varlık kapasitesindeki varlığın (mümkün ma’dûm), şeye yani şey sözcüğünün mefhumuna dönüştüğünü, “Şifa” adlı eserinde ifade eder.
9786255523945 Abdullah PAKOĞLU abdullah pakoğlu İslâm Kelâmında “Şey” Kavramı Rıza BAKIŞ
