Açıklama
Salih b. Mehdî el-Makbelî, XI/XVII. yüzyılda Yemen’de yaşayan, fikirleri ve eleştirileriyle dikkat çeken bir şahsiyettir. Yemen’de Zeydî bir çevrede doğup büyüyen Makbelî, Orta Asya’daki etkisinden de bahsedilen ve fikirleri nedeniyle çevresiyle çatışmalar yaşayan bir âlimdir. Özellikle Müslümanların mezhepler aracılığıyla birbirlerinden uzaklaşmasına sert tepkiler ortaya koymuş ve mezhep taassubunu eleştirmiştir. Bu nedenle Makbelî, hemen her mezhebe sünnete aykırılık gerekçesiyle eleştiriler yöneltmiştir. Onun bu yaklaşımı, günümüzde çeşitli ilmi çalışmalarda incelenmeyi hak eden bir konu olarak öne çıkmaktadır.
Makbelî’nin düşünsel arka planını anlamak için yukarıda bahsi geçen IX/XV. yüzyılda Yemen’de Zeydîler arasında ortaya çıkan ve Ehl-i sünnet’e yakın görüşleri benimseyen hareketin varlığına dikkat çekmek gerekmektedir. Bu hareketin öncüsü kabul edilen İbnü’l-Vezîr’in etkisi, Makbelî’nin fikir dünyasında önemli bir yer tutmaktadır. Makbelî de bu hareketin bir parçası olarak değerlendirilen âlimlerden biridir. Dolayısıyla, onun itikadî ve siyasî görüşlerini incelemek, bu hareketin etkilerini ve Makbelî’nin İslam düşüncesindeki yerini anlamak açısından önem arz etmektedir. Bu sebeple Makbelî’nin görüşleri ele alınırken onun ile İbnü’l-Vezir’in görüşleri kıyaslama yoluna gidilecektir. Böylece Makbelî’nin hareket içerisindeki konumu tespit edilmeye çalışılacaktır.9786258731118 Muhammet Raşit BATUR muhammet raşit batur Makbelî ve Mezheplere Yaklaşımı Hamide ULUPINAR, Maksut ÇETİN
